آهن زیاد هم برای بدن مضر است | بیماری

ماه نشان
سپتامبر 20, 2019 0 Comment

آهن زیاد هم واسه بدن مضره

هموکروماتوز یه مریضی غیر شایعه که در اثر تجمع زیادتر از اندازه آهن در بدن ایجاد می شه. در بیشتر افراد این مریضی به دلیل یه اشکال وراثتی بروز می کنه. مشکل اصلی در زیادی جذب آهن از راه لوله گوارشه.

جذب مقدار مناسب ویتامین و مواد معدنی به وسیله بدن یکی از ضرورتای یه زندگی سالم و با نشاطه و تقریبا همه آدما کم و بیش با این بحث آشنایی داریم. یکی از مهم ترین موادمعدنی که به وسیله غذا (به خصوص گوشت قرمز)، میوه یا حتی مصرف مستقیم دارو نیاز بدن به اون تامین می شه، آهنه.

 

آهن (Fe) بخش مهمی از هموگلوبین خون است که وظیفه اون حمل اکسیژن به سراسر بدن هستش؛ اما باید گفت همونجوریکه کمبود آهن می تونه تهدیدی واسه سلامت آدمی باشه، وجود مقدار اضافی از این ماده معدنی هم خطراتی داره.

 

تجمع زیادتر از اندازه آهن در بدن که ایجاد مریضی هموکروماتوز (Hemochromatosis) می کنه، موجب افزایش جذب روده ای این عنصر همراه با رسوب و آسیب خیلی از بافتا مثل کبد، قلب، پانکراس (لوزالمعده)، مفاصل و هیپوفیز می شه. محل اصلی تجمع آهن، غدد درون ریز مانند کبد، آدرنال (غده فوق کلیوی)، پانکراس، قلب و حتی مفاصل و عضلاته.

 

بزرگسالان بیشتر مراقب باشن

دلیل اصلی جذب زیاد آهن در بدن (هموکروماتوز)، ارثیه؛ هرچند به دلیل ابتلای فرد به بعضی مریضیا مثل تالاسمی ماژور یا مشکل مغز استخون ـ که در اونا افزایش ذخایر آهن و رسوب اون در انداما ایجاد می شه ـ هموکروماتوز ممکنه بروز کنه.

سیستم روده آدم به شکلی تنظیم شده که از یه سو، درصد مشخصی آهن از راه اون جذب می شه و از طرف دیگه با در نظر گرفتن این که آهن بدن فقط از راه های خاصی چون ریزش سلولای مخاطی یا پوستی یا عادت ماهانه دفع می شه، اگه فرد دچار کم خونی مقاوم به درمان یا مریضیایی که نیاز به تزریق تکراری خون دارن، شه، آهن ورودی از این روش، در بدن تجمع و رسوب می کنه.

هرچند این مریضی در کودکان هم اتفاق می افته، اما هموکروماتوز کلا مریضی بزرگسالانه و بیشتر بیماران علامت دار، بالای ۴۰ سال دارن

برنزه شدن پوست؛ یه علامت خطر

رنگ خاکستری مایل به تیره در پوست به دلیل افزایش آهن یا برنزه شدن اون، شک به هموکروماتوز رو زیاد می کنه.

ضعف و بی حالی، دردهای مفصلی، کاهش وزن، دل درد، کاهش موهای بدن، تحلیل غدد جنسی، کاهش میل جنسی و مشکل قاعدگی از علائم زودرس مریضی تجمع زیاد آهن هستن.

مشکل و از کار افتادن کبد (سیروز) به دلیل تجمع آهن، از جمله مشکلات ثانویه دچار شدن به این بیماریه.

به دلیل رسوب آهن در پانکراس، اندازه انسولین و گلوکاگون در خون در بیماران گرفتار به هموکروماتوز بالا میره. در واقع سطح انسولین ممکنه کم بشه و بعضی وقتا دیابت شیرین هم به طور همزمان عارض می شه.

مشکل غدد فوق کلیوی و التهابات عضله قلب (کاردیومیوپاتی) از دیگر عوارضیه که در صورت درمان نشدن هموکروماتوز، موجب بروز مشکلاتی واسه مریض می شه.

 

تشخیص مریضی

در صورت شک به وجود این مریضی، میشه خیلی راحت اونو با آزمایش خون که آهن اضافی رو در خون رو می کنه، ثابت کرد.

بعد معمولا با نمونه ورداری از کبد که به دلیل وجود آهن، رنگ آبی به خود میگیره، این مریضی تائید می شه.

 

درمانی خیلی راحت یه خونگیری

درمان مریضی هموکروماتوز خیلی راحت شدنیه.

درمان ً به وسیله خونگیری انجام می شه که در این روش به تشخیص دکتر و بسته به اندام مریض، یه یا دو بار در هفته یه واحد (۴۰۰ سی سی) خون غنی از آهن از بدن گرفته می شه تا به این وسیله، مغز استخون ذخایر آهن بدن رو کم کنه.

باید این نوع درمان تا عادی شدن اندازه آهن بدن مریض (در حدود ۶ ماه تا یه سال) ادامه داشته باشه. ذخایر آهن بدن پس از حدود یه سال درمان با این روش، به حد طبیعی برمیگرده و بعد از اون خونگیری تنها بعضی وقتا ضرورت پیدا میکنه.

البته الان پزشکان علاوه بر این روش، درمان دارویی (به کار گیری داروهای تزریقی مثل دیسفرال و هم اینکه داروهای خوراکی) جهت دفع آهن اضافی بدن رو هم به کار می گیرن.

فرآوری : نیره ولدخانی

بخش سلامت تبیان

منابع :

جام جم – دکتر بایزید قادری، فوق تخصص خون و انکولوژی

ویکی پدیا

ویستا

منبع : tebyan.net