آویشن باغی | یک گیاه دارویی با خواص زیاد – | طب ایرانی

ماه نشان
سپتامبر 20, 2019 0 Comment

آویشن باغی ، یه گیاه دارویی با خواص زیاد

آویشن باغی یکی از قدیمی ترین گیاهان دارویی و ادویه ایه. تیموس (Thymus) کلمه ای یونانی و به معنی شجاعه. مردم یونان باستان این گیاه رو نماد جربزه میدانسته ان. از آویشن باغی در بیشتر فارماکوپهای (دارونامها) معتبر به عنوان یه گیاه دارویی نام برده شده و فایده های درمانی اون بر شمرده شده.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  آویشن (Thymus vulgaris L. ) گیاهیه از تیره نعناعیان (Lamiaceae ) که ساختار بوته ای داره و دارای ساقه مستقیم و علفی یا چوبی و پرشاخه به ارتفاع ۱۰ تا ۳۰ سانتی متر و در بعضی موارد تا ۴۵ سانتی متره. ساقه های منشعب این گیاه پوشیده از کرکای سفید رنگه.

برگای اون معطر، تا حدودی همیشه سبز، دوطرفه، تقریباً بدون دمبرگ یا دارای دمبرگ بسیار کوتاه  هستش. برگا خاکستری روشن، بیضوی- نیزه ای تا حالت کشیده یا لوزی شکل با طول ۵ تا ۱۵ میلی متر که عموماً کنار برگا برگشته س. سطح تحتانی برگا از گردی به رنگ مایل به سفید یا نمد مانند پوشیده شده که دارای غدهای فراوون اسانسه که به دلیل وجود اینجور غدهایی، معمولاً گلا به رنگ ارغوانی کم رنگ تا سفید به شکل لوله ای، دو لبه، صمغی و به طول ۵ میلی متر دیده مـی شه.

کاسبرگا کرکدار و غده مـانند و دارای براکتـهای مثل برگ هستن. در شاخه های فرعی، گلا به صورت دسته جانبی و مارپیچی دیده شده و یا به صورت سرگل انتهایی بیضوی یا کروی شکل قرار می گیرن. هم اینکه کاسه گل به صورت زنگوله ای شکل با لبه دندانه ای کوتاه و صافه.

میوه از چهار فندقه کوچیک تشکیل شده که در لوله کاسه گل محدود شده. بذر آویشن گرد و ریز که هر ۰۰۰/۱۷۰ بذر اون یه اونس ( ۳/۲۸ گرم ) وزن  داشته و بذر اون واسه سه سال زنده باقی می مانند.

اکولوژی:

تحقیقات اکولوژی و آماری که روی آویشن ( Thyms vulgaris ) انجام شده نشون داده که پراکندگی جغرافیای اون برابر شکل شماره ۱ه.

در مناطق گرم با ارتفاع کم و در اقلیمای مدیترانه ای خشک، جمعیتای تشکیل شده از گیاهان فنولیک ( تیمول و کارواکرول ) از همه قوی تر بودن. با فاصله بیشتر از نواحی ساحلی مدیترانه ای و حرکت به طرف مناطق مرطوب تر، گیاهانی که کمتر فنولیک بودن بوجود می اومدن و جای خود رو کم کم به شیمیوتیپای شامل ترپنای غیرفنولیک حلقوی ( ۴- توجانول و آلفا- توپنیئول ) و مونوترپنای غیر حلقوی ( لینالول یا استورادیکلی، ژرانیول ) می دادن. در اسپانیا شیمیوتیپ دیگری یافت شده که ترکیب دو حلقه ای ۱ و ۸- سینئول به عنوان ترکیب اصلی اون شناسایی و بومی اونجا هم هستش.

آویشن گیاهیه که در حالت عادی در شرایط مزرعه ای در نواحی نیمه خشک تا معتدل گرم در دماهای بالا و تشعشع شدید آفتاب رشد می کنه. آویشن در مراحل اولیه دارای رشد خیلی کنه بوده و در مراحل بعدی کرد- مخصوصاً ۶۰ روز بعد- یه افزایش سریع در تجمع ماده خشک ( ۴ تا ۶ برابر تحت نور اضافی و ۵/۲ تا ۵ برابر تحت نور طبیعی ) نسبت به گیاهان ۴۰ روزه داره.

اندازه آب خاک و رژیمای نوری به طور معنی داری رشد کلنیای آویشن ( وزن خشک ریشه و اندام هوایی ) رو تغییر میدن و بین شرایط نوری و اندازه رطوبت خاک اثر دوطرفه دیده شده و اثر افزایش رطوبت خاک اثر دوطرفه دیده شده و اثر افزایش رطوبت خاک در شرایط نور طبیعی به اندازه نور اضافی قابل توجه نبوده و افزایش رطوبت خاک در شرایط نور اضافی داره. به هر حال در شرایط نور اضافی و رطوبت خاک ۷۰ درصد، بالاترین اندازه فتوسنتز و اسانس هم در شرایط نور طبیعی و ۵۰ درصد رطوبت خاک ذکر گردیده. البته منظور از نور اضافی یعنی جریان فتوسنتزی ۲۰۰ میکرومول بر متر مربع در ثانیه س که به وسیله لامپای ( HPS High Pressure Sodium ) به همراه نور طبیعی ایجاد می شه.

در تحقیقی واسه بررسی سطوح نوری روی اندازه اسانس، گیاه آویشن تحت شدتای جور واجور نوری ( سایه، ابری، ۱۵، ۲۷، ۴۵، ۱۰۰ درصد نور کامل ) قرار داده شدن و مشخص شد که بیشترین غلظت اسانس و اندازه تیمول و Myrcene موجود در اسانس در نور کامل خورشید به دست میاد. طول برگ و تراکم Peltate hair با کم شدن سطوح نوری کم میشه.

خاک مزرعه آویشن باید خوب زهکشی شده و PH اون دست کم ۶ باشه و در صورت نیاز باید با به کار گیری آهک اصلاح شه. با اینکه آویشن در شرایط خیلی خشک و بدون بارندگی رشد می کنه ولی کارکرد اون کم میشه و از پایهً آبیاری، کارکرد رو زیاد می کنه.

● خصوصیات گیاه شناسی

آویشن باغی گیاهی خشبی، چند ساله و واسه خونواده نعناع (Lamiaceae)است. منشأ این گیاه نواحی مدیترانه گزارش شده. ارتفاع این گیاه متفاوت و بین ۲۰ تا۵۰ سانتی متره.برگها کوچیک، دوطرفه و کم و بیش نیزه ای شکل بوده و پوشیده از کرکهای خاکستری رنگه. گله ها کوچیک، سفید، ارغوانی یا صورتیه که در قسمت فوقانی ساقه هایی که از بغل برگها خارج می شن روی چرخه هایی به صورت مجتمع پدیدارمیشوند.

میوه دراین گیاه فندقه به رنگ قهوه ای تیره بوده و طول اون یه میلی متره. داخل میوه ۴ دانه به رنگ قهوه ای تیره هست. وزن هزار دانه ۲۵/۰ تا ۲۸/۰ گرمه.

● مواد مؤثره

پیکر رویشی آویشن باغی شامل مواد مؤثره واز نوع اسانسه. اسانس این گیاه زرد رنگ بوده و مقدار اون بین ۱ تا ۲ درصد متغیره. مهمترین اجزاء تشکیل دهنده اسانس رو تیمول، کارواکرول و پاراسیمول تشکیل می ده. پیکررویشی هم اینکه شامل تانن، فلاونوئید، ساپونین و نیزمواد تلخه.

● اثر درمانی

مواد مؤثره آویشن باغی خلط آور بوده و واسه درمون سرفه مورد استفاده قرار میگیره. از تنتور و عصاره های الکلی پیکررویشی این گیاه واسه درمون سرفه، گلودرد، برونشیت و آسم استفاده فراوون میشه.

● بقیه کاربرده ها

مواد مؤثره آویشن باغی درصنایع غذایی به مقادیر فراوون کاربرد داره. از تیمول و کارواکرول اون به عنوان نگهدارنده مواد غذایی درصنایع غذایی استفاده میشه. اسانس آویشن باغی هم اینکه خاصیت شدید ضد باکتریایی و ضد قارچی داره.

از مواد مؤثره این گیاه در صنایع آرایشی و بهداشتی و در جفت و جور کرما، عطرها، لوسیونها، دهانشویها و پماد استفاده میشه. مواد مؤثره آویشن باغی هم از ترکیبات ضد ریزش مو در عصاره های گیاهی مورد استفاده در شامپوه. از اسانس این گیاه به عنوان آروماتراپی (درمان با مواد معطر) استفاده شده و درخمیر دندون هم به عنوان یه ماده ضد باکتری مورد استفاده قرار میگیره.

● فرآورده ها

از این گیاه داروهایی به شکل شربت، قرص مکیدنی، بخور، قرص، اسانس و هم اینکه ترکیبات آروماتراپی جفت و جور میشه. از عصاره های آبی، آبی – الکلی و پروپیلن گلایکولی آویشن باغی هم در جفت و جور شامپو، کرم، پماد و دیگه فرآورده های استفاده فراوون میشه.

.

منبع :

جمع آوری به وسیله بخش طب سنتی و گیاهان دارویی | خواص عرقیات سایت آکا

  • مطالب در رابطه